[Northern Cyprus Property] EMLAK PİYASASINDAKİ [PROPERTY MARKET IN NORTH CYPRUS] İNİŞ ÇIKIŞLAR

EMLAK PİYASASINDAKİ [PROPERTY MARKET IN NORTHERN CYPRUS] İNİŞ ÇIKIŞLAR
Prepared by Ian Smith

Annan Planın Güney Kıbrıslılarca reddedilmesinin üzerinden 1 yıl geçti. Kıbrıs'lı Rumlardan da evet oyu çıkması beklenirken, negatif bir dönüşle karşılaşıldı. Kıbrıslı Türkler [Turkish Cypriots of Northern Cyprus] ise inançları doğrultusunda %65'lik bir oranla Plana evet dedi. Fakat inanılmazdır ki Rum sektörü Avrupa birliğine girerken adanın kuzeyi yani KKTC [Northern Cyprus] dışarda bırakıldı. Bu noktada anlaşmaya pek de yanaşmamamalarına rağmen pozitif duruşları adına, Avrupa Birliği KKTC'ye [Northern Cyprus] finansal yardımda destek olmaya karar verdi fakat bu sözlerin tutulması gerekiyor.

Kıbrıs sorunu gerçeğinin dünya çapındaki medya aracılığıyla ispatlanmasının yanısıra, yatırımcılar [investors of properties such as apartments in Kyrenia] adanın [Northern Cyprus] iyi ve kötü yanlarını inceliyorlar ve birçok endüstrinin, özellikle villa yapımının [and apartments etc] ve turizme dayalı projelerin gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna vardılar.

Satışlar ve yatırımların yasal sistemle etkilenmemesi ve gerekli vergilerin ödenmesi halinde, KKTC'de [Northern Cyprus] Hükümet kaynakları, yerli ve yabancı yatırımcıların [investors of properties such as apartments in Kyrenia] endişelenecek birşeyi olmadığını belirtti. KKTC [Northern Cyprus] hükümeti, demokratik bir seçimle oluşturulmuştur. Ve tapular [titles in Northern Cyprus] da Bakanlar Kurulu Konseyi approval [Council of Ministers of Northern Cyprus] tarafından onaylanıyor.

Eğer Kıbrıslı Rumlar, 30 yıl önce bıraktıkları mallarını [Greek Cypriot properties in Northern Cyprus] tekrar kullanmak istiyorlarsa, ve birtakım tazminat anlaşmalarını kabul ediyorlarsa, o zaman neden mülk olayını da kapsayan Annan Planı'nı kabul etmediler? Şüphesiz, Kıbrıslı Türklerle [Turkish Cypriots of Northern Cyprus] görüşme masalarına oturarak Plan karşıtı 'hayır' oyu kullanmakta ve daha yeni açılan sınır kapılarının kapatılmasında etkisi olacak tutuklama emri yayımlamak [to some in Northern Cyprus] onlar için daha başarılı bir sonuç olur. Şimdi, Kıbrıslı Türkler [Turkish Cypriots of Northern Cyprus] ve yabancı vatandaşlar sayesinde oluşturulan EUPRO [in Northern Cyprus] adında bir firma ile, ilerleme kaydedildi. Bu firma, QC yani İngiltere aracılığıyla yetkilerin çaresine bakıyor. Bundan ötesi, turistlere, KKTC'deki [Northern Cyprus] bazı otel sahipleri hakkında kara liste halinde bir müsvedde ile bu turizm mekanlarını ziyaret etmeleri halinde aleyhlerine açılacak davalardan kendilerinin sorumlu olacağı söyleniyor. Bu da 30 yıl süren bu zorlu problemin çözülmesine ilişkin beklenen olumlu bir yaklaşım sayılmaz.

1974 ortası boşaltılan Kıbrıs'lı Rum mülkleri [Greek Cypriot properties in Northern Cyprus] hakkında birçok şey duyuyorken, Kıbrıs'lı Türklerin [Turkish Cypriots of Northern Cyprus] kayıpları hakkında çok az şey biliniyor. Varosha gibi bölgeler dışında (ki herzaman EVKAF'a aitti ve 1571 yılında kurulmuş dine dayalı bir kurumdu) Larnaka havalimanı ve Hilton Otelinin Türk [Turkish Cypriot properties] topraklarında inşa edildiği söyleniyor.

Bize söylenen, eski evlerinin bulunduğu köyleri ve arazilerinin bulunduğu yerleri ziyaret etmek için güneye giden birçok Kıbrıs'lı Türk'ün [Northern Cyprus] küçük düşürücü bir şekilde o mekanlarda bomboş düzlüklerle karşılaşmış oldukları. Kıbrıslı türklerle ilişkili bu durum karşı taraf tarafından kabul edilmeyip gözardı ediliyor. Kıbrıs'lı Türk'ler [Northern Cyprus Turks] sayıca az olmasına rağmen tarımla uğraşanların oranının daha fazla olduğunu görüyoruz. Bu da onlara daha çok sahibiyet hakkı tanıyordu.

İki tarafın [Northern and South Cyprus] da taleplerinin yerine getirilmesi için Annan Planında birtakım değişikliklerin yapılması şart. Tabii Kıbrıs'lı RumIarın en önce çözüm istediklerini varsayarak. Bu arada, iki tarafın [Northern and South Cyprus] da taleplerine uyum sağlanması adına Kıbrıslı Rum Hükümeti geri adım atıyor, bu da Kıbrıs'lı Rumların Kıbrıs'lı Türkleri [Turkish Cypriots of Northern Cyprus] eşit olarak kabul etmek güdüsünden yoksun oldukları anlamına geliyor. Bazı güney Kıbrıslıların akıllarından olan ENOSİS rüyası Kıbrıslı Türklerle [Turkish Cypriots of Northern Cyprus] İngiliz vatandaşlarına yapılan kaba bir hakaretten başka bişey değildir. Özellikle de 300 yılı aşkın süre adayı yöneten Osmanlıların sıkı ama Kıbrıslı olmayanlara ve inanç özgürlüklerine, dini seçimlerine duyduğu saygıyı göz önünde bulundurursak.

Kuzey kesimdeki mülk [properties such as apartments etc in Northern Cyprus] artışı sürpriz bir şekilde insan çekiyor ve açıktır ki alt yapı sisteminin güçlü yatırımlarla [investments in Northern Cyprus], bir anlaşma sonrasında büyütülmesi ve yükseltilmesi artık bir zorunluluk
olacaktır.

Taleplerle ateşlenen arazi ve mülk fiyatları [land and properties such as apartments, villas etc in Northern Cyprus], dramatik bir artışla dönüm başına 3 yıl önce 6,000 stg iken şimdi 55,000 stg’e çıkmıştır [in Northern Cyprus]. Arazi alımı ve villa [land and properties] yapımı hala Avrupa fiyatlarına kıyasla daha düşük ve bunun daha da ilerletilmesi büyümesi bekleniyor.

Peki burdan nereye gideceğiz?
Kıbrıs'lı Türklerin [of Northern Cyprus] durumu ve şu anki statüleri, direkt uçuşların olmaması, Türkiye dışında başka bir yerden ödenek almaması, KKTC'nin [Northern Cyprus] durumunun Avrupa ve Amerika tarafından medya aracılığıyla daha iyi anlaşılmasıyla sonuçlandı.

İngiltere basınının, gerçek durumu dünyaya açıklamasına rağmen KKTC [Northern Cyprus] hiçbir zaman Rum propogandasına alet olmadı.

Hala İngilizler arazi ve mülk [land and properties such as apartments etc in Northern Cyprus] alımında fazlalığı oluşturan kesim. Gerek tatil amaçlı gerekse emeklilik için kullanım amaçlı satın aldıkları [buyers of properties such as apartments] bu mülkler piyasanın [property market in Northern Cyprus] hareketlendiğinin de bir işareti. Yardımcı olmak isteyen, ülkeden veya ülke dışından gelen yatırımcılar [developers of properties such as apartments etc] (İngiltere, Avrupa, Amerika, İsrail, Türkiye) KKTC'yi [Northern Cyprus] düzenli olarak ziyaret edip olanakları değerlendiriyorlar. Bununla birlikte, Letkoşa'daki Şehir/Bölge Planlama Dairesi [of Northern Cyprus] yeni kurallar ve düzenlemelerle, yeni projelerle çevre dairesinin kontrolü altında gelişme kaydediyor.

Avrupa Birliğinin KKTC'nin [Northern Cyprus] üyeliğini kabul etmesine ilişkin durum bazı faktörlere bağlı:

Kıbrıs'lı Rumların Kıbrıslı Türklerle [Northern Cyprus] olan politika ve tavrının değişmesi ve KKTC'nin [Northern Cyprus] de adada ortak sahip diğer toplum olduğunun kabul edilmesi, ve adada kalmalarına izin verilmiş bir toplum olarak görülmemesi.

KKTC'nin [Northern Cyprus], adanın ortak sahibi olduğunun kabul edilmesiyle gelen yardım ve ödeneklerden adil bir payla hak sahibi olması kabülü.

Gerek Kuzey, gerekse Güney'deki Kıbrıslıların, ve buna ek olarak adadaki yabancı vatandaşlarla Avrupa Birliği vatandaşlarının rahatça gezebilme ve hareket edebilme özgürlüğünün de sağlanması diğer önemli bir mevzu.

Bu faktörlerin karşılıklı olarak iki tarafça [Northern and South Cyprus], kabul edilmemesi halinde başarı şansı azalacak ve adil olmayan ve öcelikle de Kıbrıslı Türkler [Northern and South Cyprus], için faydası olmayan statüko da aynı yerde sayacak ve gelişmeyecek, ilerlemeyecektir.

Ian Smith.
Gelecek ay: Plan Yasaları [of Northern Cyprus] Hakkında Ayrıntılar.